Diz veya kalça kireçlenmesi (Osteoartrit) teşhisi aldıktan sonra doktorunuzun veya fizyoterapistinizin size uyguladığı değerlendirme anketini merak ediyor musunuz? Ortopedi ve fiziksel tıp dünyasında hastanın ağrı seviyesini, eklem sertliğini ve günlük yaşam aktivitelerindeki kısıtlılığını ölçen altın standart değerlendirme ölçeği WOMAC Osteoartrit İndeksi (Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index)‘dir.
Klinik araştırmalarda ve fizik tedavi süreçlerinde tedavinin başarısını, ameliyat öncesi ve sonrası iyileşme oranını nesnel (objektif) olarak kanıtlayan WOMAC indeksi; 24 sorudan oluşan kanıta dayalı bir ölçektir. Bu makalede WOMAC indeksinin alt boyutlarını, puanlama yöntemini ve diz-kalça sağlığındaki klinik önemini detaylarıyla derledik.
1. WOMAC İndeksi Nedir ve Neleri Değerlendirir?
WOMAC; özellikle Diz ve Kalça Osteoartriti (Kireçlenmesi) olan hastaların sağlık durumunu değerlendirmek için geliştirilmiş, geçerliği ve güvenirliği yüzlerce bilimsel çalışmayla kanıtlanmış bir hasta bildirim ölçeğidir.
Toplam 24 sorudan oluşan WOMAC indeksi 3 ana alt boyuttan oluşur:
- 1. Ağrı Alt Boyutu (5 Soru): Düz yolda yürürken, merdiven inip çıkarken, gece yatakta yatarken, otururken ve ayakta dururken hissedilen ağrı miktarı.
- 2. Eklem Sertliği Alt Boyutu (2 Soru): Sabah ilk uyanıldığında hissedilen eklem sertliği ve gün içinde oturup kalktıktan sonraki tutukluk.
- 3. Fiziksel Fonksiyon Alt Boyutu (17 Soru): Merdiven inme/çıkma, oturduğu yerden kalkma, çorap giyme, yataktan kalkma, alışveriş yapma, ev işi yapma ve arabaya binip inme gibi günlük işlerdeki zorlanma derecesi.
2. WOMAC Puanlama Yöntemi Nasıl Yapılır?
WOMAC ölçeği klinik pratikte iki farklı ölçekleme tipiyle uygulanabilir:
- 5’li Likert Ölçeği: Her soru 0 ila 4 arasında puanlanır (0 = Yok, 1 = Hafif, 2 = Orta, 3 = Şiddetli, 4 = Çok Şiddetli).
- Ağrı Puanı: 0 – 20 puan
- Sertlik Puanı: 0 – 8 puan
- Fiziksel Fonksiyon Puanı: 0 – 68 puan
- Toplam WOMAC Puanı: 0 – 96 puan
- Görsel Analog Ölçek (VAS – 100 mm): Hastanın 10 cm’lik çizgi üzerinde zorlanma derecesini işaretlemesi (0 – 2400 mm arası toplam skor).
📊 WOMAC Skoru Ne Anlama Gelir?
WOMAC ölçeğinde puan yükseldikçe hastanın ağrısı, kireçlenme derecesi ve engellilik düzeyi artıyor demektir. Fizyoterapi veya diz protezi ameliyatı sonrasında WOMAC puanının düşmesi tedavinin başarısını gösterir.
3. WOMAC İndeksinin Klinik Önemi ve Kullanım Alanları
- Tedavi Öncesi ve Sonrası Başarı Takibi: 4 haftalık fizik tedavi ve egzersiz programı uygulanan bir diz kireçlenmesi hastasında WOMAC skoru 65’ten 25’e düşmüşse tedavinin son derece başarılı olduğu somut olarak kanıtlanır.
- Diz ve Kalça Protez Ameliyatı Kararı: Hastanın röntgeninde kireçlenme görülse dahi, WOMAC fiziksel fonksiyon puanı yüksek olan hastalara öncelikle ameliyatsız fizyoterapi uygulanır. Puanı çok kötüleşen hastalara protez cerrahisi düşünülür.
- Eklem İçi Enjeksiyon (Hiyalüronik Asit / PRP) Etkinliği Ölçümü.
4. Diz Kireçlenmesinde WOMAC Skorunu Düşüren 4 Egzersiz
1. Düz Bacak Kaldırma (Straight Leg Raise):
Diz eklemine yük bindirmeden Kuadriseps kasını güçlendirir.
2. Oturarak Diz Ekstansiyonu (Terminal Kuadriseps):
Diz kapağı arkasındaki kıkırdak beslenmesini uyarır.
3. Yatakta Hamstring ve Hamstring Germe:
4. Sabit Bisiklet (Düşük Dirençli):
Eklem içi sinovyal sıvının salgılanmasını sağlar.
5. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
WOMAC testi kaç dakikada doldurulur?
WOMAC hasta tarafından tek başına 5 ila 10 dakika içinde kolayca doldurulabilen pratik bir ölçektir.
Bu fizyoterapi rehberi size yardımcı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi ve egzersiz programlarımızı geliştirmemize yardımcı olur.