Standart erişkin ayak iskeletinde 26 kemik bulunur: 7 tarsal, 5 metatarsal ve 14 falanks. Günlük dilde topuk, ayak tarağı ve parmaklar dediğimiz bölgeler farklı kemik grupları içerir. Bu temel düzeni öğrenmek, ‘talus’, ‘kalkaneus’ veya ‘beşinci metatars’ gibi rapor terimlerini anlamayı kolaylaştırır.
Ayak kemikleri nasıl sınıflandırılır?
| Grup | Sayı | Temel açıklama |
|---|---|---|
| Tarsal kemikler | 7 | Ayak bileği ve ayağın arka-orta bölümündeki kemikler. |
| Metatarsal kemikler | 5 | Ayak tarak kemikleri; başparmak tarafından I–V diye numaralanır. |
| Falankslar | 14 | Başparmakta iki, diğer dört parmakta üçer parmak kemiği. |
Yedi tarsal kemiğin isimleri
Bu grupta talus, kalkaneus, naviküler, kuboid ve üç kuneiform bulunur. Kuneiformlar medial, intermediate ve lateral olarak adlandırılır. Talus bacak kemikleriyle ayak arasındaki bağlantıda, kalkaneus ise topuğun kemik temelinde önemlidir. Naviküler ve kuboid ile kuneiformlar, arka ayak ve tarak kemikleri arasındaki düzenin parçalarıdır.
‘Ayak bileği kemiği’ ifadesi tek bir kemiğin adı değildir. Bacakta tibia ve fibula bulunur; ayakta ise talus bu kemiklerle eklem ilişkisi kurar. Bu nedenle ayak ile alt bacak kemiklerini aynı listeye ekleyip sayıyı değiştirmemek gerekir. OpenStax: Alt ekstremite kemikleri.
Ayak tarağı ve parmaklar nasıl numaralanır?
Numaralama kişinin kendi başparmak tarafında başlar. Birinci metatars başparmağa, beşinci metatars küçük parmağa uzanır. Ayağın sağ veya sol olması bu kuralı değiştirmez. ‘Sağ ayağın dış kenarı’ derken resmin sağına değil kişinin kendi dış tarafına bakılır.
Falanksları çalışırken proksimalin gövdeye daha yakın, distalin daha uzak bölüm anlamına geldiğini hatırlayın. Başparmakta orta falanks bulunmadığı için iki kemik vardır. Bu ayrımı öğrenmeden ‘her parmakta üç kemik’ demek, toplamı yanlış hesaplamaya yol açar.
Arka, orta ve ön ayak ne demek?
Bu terimler, ayağı işlevsel bölgeler halinde tarif etmek için kullanılır. Arka ayakta talus ve kalkaneus; orta ayakta naviküler, kuboid ve kuneiformlar; ön ayakta metatarslar ve falankslar ele alınır. Ayak kemikleri tek tek duran parçalar değildir: eklemler, bağlar ve kas-tendon yapılarıyla birlikte yük taşır ve yürümeye uyum sağlar. Kemik adını bilmek ile bir kişinin ağrısının kaynağını belirlemek farklı işlerdir. StatPearls: Ayak ve ayak bileği anatomisi.
Beşinci metatars kırığı neden ayrıca anılır?
Küçük parmak tarafındaki beşinci metatarsın farklı bölgelerinde oluşan kırıklar aynı kabul edilmez. Örneğin kopma kırığı ile Jones kırığı konum ve tedavi yaklaşımı bakımından farklı olabilir. İnternette ‘tarak kemiği kırığı’ başlığı altında okunan bir yürüme veya egzersiz önerisini, kırığın yeri doğrulanmadan uygulamak uygun değildir. Üzerine basma ve spora dönme kararını değerlendiren klinisyen verir. AAOS: Parmak ve ön ayak kırıkları.
Stres kırığı ile ani travma kırığı aynı şey mi?
Stres kırıkları tekrarlayan yüklenmeyle ilişkili gelişebilir. Yeni bir koşu programı veya yüklenme artışı sonrasında ortaya çıkan, belirli bir bölgede devam eden ağrı değerlendirme gerektirir. ‘Düşmedim, o halde kırık olamaz’ düşüncesi güvenilir değildir. Bu başlık, kişinin kendi kendine kırık tanısı koyması için değil, yüklenme öyküsünü muayenede doğru aktarması için önemlidir. AAOS: Ayak ve ayak bileği stres kırıkları.
Ayak anatomisini öğrenmek için kısa çalışma planı
- Önce topuk, başparmak ve küçük parmak yönlerini belirleyin.
- 26 sayısını 7 + 5 + 14 şeklinde gruplandırın.
- Yedi tarsalı isimleriyle ayrı bir listeye yazın.
- Metatars numaralarını başparmak tarafından başlatın.
- Bir raporu okurken kemik adı, taraf ve bölgeyi ayrı ayrı işaretleyin.
Tarsal kemiklerin konumu ve bağlantıları
| Kemik | Konum ve anatomik ilişki |
|---|---|
| Talus | Tibiadan gelen yükü ayağa iletir; üstte ayak bileği eklemine, altta kalkaneusla eklem ilişkisine katılır. |
| Kalkaneus | Topuk kemiğidir. Aşil tendonu arka bölümüne tutunur; plantar yapıların önemli bağlantı alanlarını taşır. |
| Naviküler | Talus başının önünde, kuneiformların arkasında yer alır. Tibialis posterior tendonunun önemli tutunma alanlarından biridir. |
| Kuboid | Ayağın dış tarafında, kalkaneusun önündedir; dördüncü ve beşinci metatarslarla ilişkilidir. |
| Medial, intermediate ve lateral kuneiform | Naviküler ile ilk üç metatars arasında yer alan üç ayrı kemiktir. Orta ayağın eklem düzenine katılırlar. |
Önemli ayrım: Ayak bileğinin dış yan bağları ile iç yandaki deltoid bağ aynı yapı değildir. Ön ve arka talofibular bağlar ile kalkaneofibular bağ dış yan bağ kompleksinde yer alır; deltoid bağ iç taraftadır. Metatars numaralandırması da görüntünün sağından veya solundan değil, başparmak tarafından başlayarak yapılır.
Anatomi çizimleri
Aşağıdaki mevcut çizimler, metindeki yapıların yerini birlikte incelemek içindir. Şemalar kişisel muayene veya tanı yerine geçmez.
Sık sorulan sorular
İki ayakta toplam kaç kemik vardır?
Standart 26 kemiklik sayıma göre iki ayakta toplam 52 kemik bulunur. Sesamoid ve aksesuar kemik varyasyonları bu temel eğitim sayısından ayrı değerlendirilir.
Topuk kemiğinin adı nedir?
Kalkaneus ya da calcaneus olarak adlandırılır.
Talus ile kalkaneus aynı kemik mi?
Hayır. İkisi ayrı tarsal kemiklerdir.
Kapak görseli yapay zekâ ile üretilmiş temsili bir fotoğraftır; kemiklerin yerleşimini gösteren tıbbi çizim değildir. İçerik genel anatomi eğitimidir.
İlgili içerikler
- Ekstremite Nedir? Üst ve Alt Ekstremite Bölümleri
- Dermatom Nedir? Anahtar Duyu Noktaları ve Miyotom Farkı
Bu fizyoterapi rehberi size yardımcı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi ve egzersiz programlarımızı geliştirmemize yardımcı olur.