Diz Kireçlenmesi (Gonartroz) Nedir? Belirtileri, Tedavisi ve Evde Egzersizler

Diz Kireçlenmesi (Gonartroz) Nedir?

Diz kireçlenmesi (gonartroz), diz eklemindeki kıkırdak dokunun zamanla aşınması ve incelmesi sonucu oluşan dejeneratif bir eklem hastalığıdır. Türkiye’de 50 yaş üstü nüfusun yaklaşık yüzde 30’unu etkileyen gonartroz, kadınlarda erkeklere göre 2 kat daha sık görülür. Kıkırdak tabakasının kaybıyla birlikte kemikler birbirine sürtünmeye başlar, bu da ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığına yol açar.

Gonartroz Belirtileri

• Diz ağrısı: Özellikle merdiven inip çıkarken, çömelme ve uzun yürüyüşlerden sonra belirginleşen ağrı.
• Sabah tutukluğu: Sabah ilk kalkışta veya uzun süre oturduktan sonra dizde 15-30 dakika süren sertlik.
• Krepitasyon: Diz bükme ve açma hareketlerinde hissedilen çıtırtı ve kıtırdama sesleri.
• Şişlik ve sıcaklık artışı: Eklem içi sıvı birikmesi (efüzyon) sonucu dizde belirgin şişme.
• Hareket kısıtlılığı: İleri evrelerde dizi tam fleksiyona veya ekstansiyona getirmede güçlük.

Risk Faktörleri

Gonartroz gelişimini kolaylaştıran başlıca faktörler arasında ileri yaş, obezite, daha önce geçirilmiş diz yaralanmaları (menisküs yırtığı, çapraz bağ kopması), genetik yatkınlık, kadın cinsiyeti, uzun süreli ağır fiziksel iş ve hareketsiz yaşam tarzı sayılabilir.

Konservatif Tedavi Yaklaşımları

• Fizik tedavi ve rehabilitasyon: Fizyoterapist eşliğinde quadriceps ve hamstring kas güçlendirme programı.
• Kilo kontrolü: Her 1 kg kilo kaybı, diz eklemine binen yükü 4 kg azaltır.
• Hidroterapi: Sıcak suda yapılan egzersizler eklem yükünü azaltarak ağrısız hareket sağlar.
• Ortopedik tabanlık ve diz ortezi: Özel ortezlerle eklem dizilimini düzeltme.
• Elektroterapi: TENS, ultrason ve sıcak-soğuk uygulamalar ile ağrı kontrolü.

Evde Yapılacak Gonartroz Egzersizleri

1. İzometrik Quadriceps Kasma

Sırt üstü yatın, dizinizi düz tutarak quadriceps kasını sıkın ve 5 saniye tutun. Gevşeyin. 15 tekrar yapın. Bu egzersiz dizin etrafındaki kasları güçlendirerek ekleme destek sağlar.

2. Topuğu Kaydırma (Heel Slide)

Sırt üstü yatarak topuğunuzu yavaşça kalçanıza doğru kaydırın, ardından yavaşça geri uzatın. Her bacak için 10 tekrar yapın.

3. Düz Bacak Kaldırma

Sırt üstü yatın, bir dizinizi bükük tutarken diğer bacağınızı düz olarak 30 cm kaldırın. 5 saniye tutup indirin. 10 tekrar yapın.

4. Sandalyede Diz Açma

Sandalyede otururken bacağınızı yavaşça düz olarak açın, 3 saniye tutun ve indirin. Her bacak için 12 tekrar yapın.