Parezi ve pleji; nörolojide, fiziksel tıp ve rehabilitasyonda, inme (felç), omurilik yaralanması veya periferik sinir hasarı geçiren hastaların kas kuvveti kayıplarını ve felç derecelerini tanımlayan en temel iki tıbbi Latince terimdir.
Hasta epikrizlerinde veya doktor raporlarında sıklıkla görülen “Sağ Hemiparezi”, “Parapleji” veya “Kuadriparezi” gibi terimlerin tam anlamını ve kas gücü seviyelerini bilmek, rehabilitasyon sürecinin hedeflerini anlamada büyük önem taşır.
1. Parezi ile Pleji Arasındaki Temel Fark
- Parezi (Paresis – Kısmi Güçsüzlük): Kasta veya uzuvda hareketin tamamen kaybolmadığı, ancak kas kuvvetinin belirgin şekilde azaldığı kısmi (parsiyel) felç tablosudur. Hasta kolunu veya bacağını zayıf da olsa hareket ettirebilir, yerçekimine karşı kaldırabilir ancak tam kuvvet üretemez.
- Pleji (Plegia / Paralysis – Tam Felç): İlgili kas grubunda veya vücut bölgesinde istemli kas hareketinin sıfırlandığı (%100 kaybolduğu) tam felç durumudur. Kasta hiçbir kasılma, seğirme veya eklem hareketi gözlenmez (Manuel Kas Testi: 0/5).
2. Tıbbi Ön Eklere Göre Felç Türleri Tablosu
| Tıbbi Terim | Etkilenen Vücut Bölgesi | Klinik Nedenler ve Tablo |
|---|---|---|
| Hemiparezi / Hemipleji | Vücudun sağ veya sol tek yarısı (Kol + Bacak). | En sık İnme (Serebrovasküler Olay – SVO) veya beyin kanaması sonucu karşı beyin yarıküresinin hasarında görülür. |
| Paraparezi / Parapleji | Her iki alt ekstremite (İki bacak birden). | Sırt ve bel bölgesindeki Torakal veya Lomber Omurilik Yaralanmaları (OY), travma veya tümörler. |
| Tetrapleji / Kuadripleji | Dört ekstremite birden (İki kol + İki bacak + Gövde). | Boyun seviyesindeki Servikal Omurilik Yaralanmaları (C1-C8 omur hasarları). |
| Monoparezi / Monopleji | Sadece tek bir uzuv (Tek kol veya tek bacak). | İzole periferik sinir yaralanmaları (Örn: Brakial pleksus hasarı veya Düşük El/Radial sinir felci). |
3. Manuel Kas Testi (MMT / Lovett Skalası 0-5)
Fizyoterapistler hastadaki parezi veya pleji derecesini 0 ile 5 arasında puanlayarak değerlendirir:
- 0/5 (Tam Pleji): Kasta ne gözle görülür kasılma ne de hareket vardır.
- 1/5 (Eser Kasılma): Kasta seğirme veya tendon gerilmesi hissedilir, eklem oynamaz.
- 2/5 (Yerçekimsiz Hareket): Yerçekimi elimine edildiğinde (yatakta kaydırarak) tam eklem hareketi yapılabilir.
- 3/5 (Orta Parezi): Yerçekimine karşı uzvunu kaldırabilir ancak üzerine direnç konulamaz.
- 4/5 (Hafif Parezi): Yerçekimine ve orta düzey dirence karşı koyabilir.
- 5/5 (Normal): Tam kuvvet ve tam direnç.
4. Nörolojik Rehabilitasyonda İyileşme Süreci
Beyin ve omurilik nöroplastisite (yeniden yapılanma) yeteneğine sahiptir. Erken dönemde başlanan Bobath konsepti, PNF teknikleri, ayna terapisi, robotik yürüme sistemleri ve elektriksel stimülasyon ile plejik kasların pareziye, parezik kasların ise fonksiyonel tam kuvvete ulaşması hedeflenir.
Bu fizyoterapi rehberi size yardımcı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi ve egzersiz programlarımızı geliştirmemize yardımcı olur.