Boyun fıtığı (Servikal Disk Hernisi), boyun omurları arasında bulunan kıkırdak disklerin dış halkasının (anulus fibrosus) yırtılarak içteki jel kıvamındaki sıvının (nucleus pulposus) omurilik kanalına ve kola giden sinir köklerine bası yapması durumudur. Özellikle C5-C6 ve C6-C7 seviyelerinde sık görülen fıtıklar; şiddetli boyun ve kürek kemiği ağrısı, omuzdan parmak uçlarına vuran elektriklenme, uyuşma ve elde güç kaybı (servikal radikülopati) ile seyreder.
Fizyoterapide amaç; sinir kökü üzerindeki basıyı dekomprese etmek (merkezileşme sağlamak), derin boyun fleksörlerini güçlendirerek omurgayı stabilize etmek ve ameliyatsız iyileşmeyi desteklemektir.
1. Boyun Fıtığında Klinik Değerlendirme ve Belirtiler
| Fıtık Seviyesi | Etkilenen Sinir Kökü | Ağrı ve Uyuşmanın Yayıldığı Bölge | Kuvvetsizlik Görülen Kas |
|---|---|---|---|
| C4 – C5 | C5 Sinir Kökü | Omuz başı ve üst kol dış yüzü | Deltoid (Kolu yana kaldırma) |
| C5 – C6 (En Sık) | C6 Sinir Kökü | Ön kol dışı, başparmak ve işaret parmağı | Biceps (Dirsek bükme) ve El bilek ekstansörleri |
| C6 – C7 (En Sık) | C7 Sinir Kökü | Orta parmak ve kolun arka yüzü | Triceps (Dirsek düzleştirme) ve El bilek fleksörleri |
2. Boyun Fıtığını Rahatlatan 5 Kanıtlanmış Egzersiz
1. Çene Çekme (McKenzie Chin-Tuck / Servikal Retraksiyon)
Dik oturun, karşıya bakın. İşaret parmağınızı çenenize koyun ve başınızı eğmeden çenenizi geriye doğru “çift çene” yapacak şekilde itin. 5 saniye bekleyip gevşeyin. Disk üzerindeki arka basıyı azaltır ve fıtığı içeri çeker (3 set x 10 tekrar).
2. İzometrik Boyun Güçlendirme (4 Yöne)
Elinizi alnınıza koyun; başınızı öne itmeye çalışırken elinizle başın hareket etmesini engelleyin (izometrik kasılma). Aynı hareketi sağa, sola ve enseye uygulayın. Her yönde 6 saniye tutun (Günde 3 set).
3. Skapular Retraksiyon ve Kürek Kemiği Sıkıştırma
Kollarınızı yanlara açın, dirsekleri bükün. Kürek kemiklerinizi arkada birbirine doğru yaklaştırıp 5 saniye sıkın. Romboid ve trapezi güçlendirerek boyun yükünü alır.
4. Median Sinir Mobilizasyonu (Sinir Kaydırma / Flossing)
Kolunuzu yana 90 derece açın, el bileğinizi geriye bükün. Başınızı karşı omuza doğru eğerken elinizi hafifçe indirin; başınızı geri çekerken el bileğinizi gerin. Kola vuran uyuşma ve çekilmeleri çözer.
5. Üst Trapez ve Skalen Germeleri
Sağ elinizi başınızın üzerinden sol kulağınıza yerleştirin. Başınızı nazikçe sağ omzunuza doğru eğin. Boyun yan kaslarının 20 saniye esnemesini hissedin.
3. Boyun Fıtığında Dikkat Edilmesi Gereken Kırmızı Bayraklar (Red Flags)
- Kolda ani gelişen felç, elde nesneleri tutamama veya düşürme hissi.
- Yürürken bacaklarda spastisite, dengesizlik veya idrar/gaita kaçırma (Servikal Myelopati şüphesi).
- Bu durumlarda vakit kaybetmeden Beyin ve Sinir Cerrahisi (Nöroşirürji) uzmanına başvurulmalıdır.